Jeremy Bentham, 18. yüzyılın sonlarında yaşamış bir İngiliz düşünürdü ve onun fikirleri, bugün hâlâ etik tartışmaların merkezinde yer alıyor. Bentham’ın “en yüksek mutluluk ilkesi” (ya da faydacılık ilkesi) aslında çok yalın bir soruya dayanır: Bir eylem, doğru mudur yanlış mıdır? Ona göre cevap, o eylemin mutluluk üretme kapasitesinde gizlidir. Devamı
Güneş tutulmasını önceden haber verebilen bir astronom ile burçlarınıza bakarak geleceğinizi söyleyen bir astroloğu düşünün. İkisi de gökyüzüyle ilgilenir, ancak birinin söylediklerine güvenir, diğerininkine kuşkuyla yaklaşırız. Neden? Çünkü bilim ile bilim olmayanı ayıran bazı temel özellikler vardır. Devamı
Nurettin Topçu denince akla gelen ilk kavramlardan biri “isyan” dır. Oysa onun isyanı, yıkıcı bir tepki değil; insanı kendi özüne, hareketine ve ahlaki sorumluluğuna çağıran bir feryat gibidir. Topçu’nun hareket felsefesini anlamak, aslında modern insanın içine düştüğü durağanlık, taklit ve ruhsuzluk bataklığını fark etmekten geçer. Devamı
Diyalektik, hayatın ve düşüncenin kavga ederek büyümesidir. Bir fikir atın ortaya buna “tez” deyin. Karşısında mutlaka bir karşı fikir çıkar buna “antitez”. İkisi birbirini yer, tartışır, çelişir. Ama bu çatışma boşa gitmez: Ortaya daha iyi, daha olgun bir üçüncü fikir çıkar buna da “sentez”. Devamı
Hans-Georg Gadamer’in hermeneutik felsefesinin kalbinde, belki de en çarpıcı ve dönüştürücü kavram olan “ufukların kaynaşması” yatar. Bu kavramı anlamak, aslında gündelik hayatımızda nasıl anladığımızı, nasıl öğrendiğimizi ve hatta nasıl tartıştığımızı yeniden düşünmek demektir. Devamı
Sabah uyandığınızda elimizi uzattığımız dünya, çoğu zaman “zaten bildiğimiz” şeylerden oluşur. Bu bir bardak, bu bir masa, şu bir ağaç. Ama Edmund Husserl’e göre bu “zaten bilme” hali bir yanılsamadır. Çünkü aslında dünyayı olduğu gibi değil, ona yapıştırdığımız etiketler ve önyargılarla görmekteyiz. İşte fenomenoloji tam bu noktada devreye girer: Devamı
Ş. Teoman Duralı’ya göre insan, yalnızca biyolojik bir canlı değildir; aynı zamanda anlam üreten, kültür kuran ve kendisini aşabilen bir varlıktır. Onun biyoloji felsefesi üzerine düşüncelerinde insan, doğanın sıradan bir parçası olmakla birlikte doğayı yorumlayan ve dönüştüren özel bir konuma sahiptir. Devamı
